Lỗi quá áp AC (Overvoltage) là một trong những lỗi thường gặp nhất ở hệ thống điện mặt trời hòa lưới. Khi gặp lỗi này, inverter sẽ tạm ngừng phát điện hoặc tự giảm công suất, khiến sản lượng điện trong ngày giảm rõ rệt — đặc biệt vào giờ nắng đẹp nhất.
Vì sao inverter ngừng hoạt động khi báo lỗi quá áp?
Theo Quy phạm trang bị điện (điều I.2.39), trong điều kiện bình thường điện áp lưới được phép dao động ±5% so với điện áp danh định; khi lưới chưa ổn định, mức dao động cho phép là từ -10% đến +5%. Với lưới 1 pha 230V, điện áp hợp lệ nằm trong khoảng khoảng 207 – 241,5V.
Mỗi nhà sản xuất inverter đều cài đặt ngưỡng điện áp AC. Inverter sẽ ngắt (trip) khi:
- Điện áp AC vượt ngưỡng cho phép trong một khoảng thời gian nhất định.
- Điện áp thấp hơn ngưỡng quy định.
Khi inverter báo “Overvoltage”, nghĩa là điện áp lưới tại điểm đấu nối đã nằm ngoài dải hoạt động danh định của thiết bị.
Chế độ giảm công suất theo điện áp (Volt-Watt)
Khi điện áp chạm gần ngưỡng biên, nhiều inverter sẽ chủ động giảm công suất phát để hạn chế đẩy điện áp lên cao hơn. Đây là chức năng bảo vệ gọi là chế độ phản hồi Volt-Watt. Vì vậy, chất lượng điện áp lưới là yếu tố cần khảo sát kỹ trước khi lắp đặt hệ thống.
Nguyên nhân gây quá áp
- Điện áp lưới vốn đã vượt ra ngoài dải hoạt động theo tiêu chuẩn của inverter.
- Điện áp lưới nằm sát ngưỡng giới hạn; khi inverter phát điện đã đẩy điện áp vượt qua ngưỡng này.
Hiện tượng tăng áp trong hệ thống điện mặt trời
Khi hệ thống tạo ra nhiều điện hơn nhu cầu sử dụng, phần điện dư được đẩy ngược ra lưới. Để làm được điều đó, điện áp đầu ra inverter phải cao hơn điện áp lưới vài vôn — ví dụ từ 230V lên 232V. Trong điều kiện lý tưởng, mức tăng này không đáng kể.
Vấn đề xuất hiện khi dây dẫn từ inverter đến điểm hòa lưới quá nhỏ hoặc quá dài so với công suất hệ thống. Theo định luật Ohm (Điện áp = Dòng điện × Điện trở), dây có điện trở càng lớn thì inverter càng phải tăng điện áp cao hơn để đẩy cùng một dòng điện ra lưới. Ví dụ, inverter 5kW có thể bơm khoảng 20A vào lưới lúc buổi trưa.
Vì sao cần quan tâm đến lỗi quá áp?
- Lỗi lặp lại theo chu kỳ: buổi trưa là lúc phát điện mạnh nhất, đồng thời nhiều hệ thống lân cận cùng đẩy điện lên lưới khiến điện áp khu vực tăng cao — inverter liên tục ngắt và khởi động lại.
- Ảnh hưởng thiết bị: việc trip liên tục làm giảm tuổi thọ inverter; điện áp cao cũng có thể ảnh hưởng tới động cơ, đèn và các thiết bị điện trong nhà.
Các bước kiểm tra và khắc phục
Trước khi đo, tắt hệ thống điện mặt trời và các tải công suất lớn. Nên đo vào buổi trưa — thời điểm các hệ thống lân cận ảnh hưởng đến điện áp lưới nhiều nhất.
- Bước 1 – Ghi lại điện áp tức thời trên đồng hồ đo. Nếu vượt ngưỡng quy định, chụp ảnh lại để gửi cho đơn vị điện lực.
- Bước 2 – Ghi điện áp liên tục khoảng 10 phút bằng đồng hồ có chức năng logger. Nếu giá trị trung bình vượt ngưỡng, báo cho điện lực để được hỗ trợ.
- Bước 3 – Kiểm tra sụt áp/tăng áp trên đường dây AC: đo điện áp không tải tại tủ điện chính, sau đó cấp điện cho một tải thuần trở (bếp, lò nướng…) và đo lại để tính điện trở tổng của dây dẫn và các điểm đấu nối.
Hướng xử lý theo từng trường hợp
- Điện áp lưới quá cao: làm việc với điện lực để được kiểm tra và điều chỉnh.
- Điện áp lưới ổn định nhưng dây hòa lưới sụt áp lớn: nâng tiết diện dây, rút ngắn tuyến dây, siết lại các điểm đấu nối.
- Điện áp lưới ổn định, sụt áp dây dưới 4% nhưng vẫn trip: nhờ đơn vị kỹ thuật kiểm tra cài đặt ngưỡng điện áp và chế độ Volt-Watt của inverter theo quy định cho phép.
Không tự ý thay đổi cài đặt bảo vệ của inverter khi chưa có hướng dẫn kỹ thuật. Liên hệ Điện Xanh Nghệ An để được khảo sát và kiểm tra hệ thống.